Najliczniejszą organizacją młodzieżową w powiecie opoczyńskim w okresie międzywojennym był Związek Młodej Wsi (ZMW), wywodzący się z kół Związku Młodzieży Wiejskiej zakładanych od 1927 roku. W sierpniu tego samego roku odbył się kolejny zjazd młodzieży, któremu przewodniczył Kazimierz Stańczykowski. Powołano wówczas komisję organizacyjną odpowiedzialną za tworzenie lokalnych kół ZMW oraz Okręgowego Związku Młodej Wsi w Opocznie. W jej skład weszli: Kazimierz Stańczykowski, Franciszek Pawlik, Stanisław Pogoda, Ludwik Stańczykowski oraz J. Tumanek.

W październiku 1928 roku wyłoniono komitet założycielski oraz pierwszy zarząd Okręgowego ZMW w Opocznie. Funkcję prezesa objął Kazimierz Stańczykowski, a wiceprezesami zostali Stanisław Pogoda i Franciszek Białas. W skład zarządu weszli również: Pałys – sekretarz, Majewski – skarbnik oraz Jurowna, Szymański, Jura i Leon Wojtalczyk jako członkowie zarządu.

W czerwcu 1930 roku w Opocznie odbył się pierwszy powiatowy zjazd ZMW. Jak zapisano w sprawozdaniu ze spotkania, omawiano podczas niego kwestie organizacyjne, ideologiczne, a także zagadnienia związane z wychowaniem fizycznym i przysposobieniem wojskowym. Szczególną rolę odgrywali tzw. „przodownicy ruchu”, którzy podczas walnych zebrań dzielili się doświadczeniami i osiągnięciami swoich środowisk.

Rozwój organizacji na terenie powiatu

Kolejne koła ZMW powstawały bardzo szybko. Organizacja rozwijała swoją działalność m.in. w Radzicach, Smardzewicach, Brzustowcu, Świerczynie i Kszczonowie. W 1929 roku nowe koła utworzono także w Trzebinie, Antoniowie, Bukowcu, Błogiem, Sulgostowie, Wysokinie, Dąbrówce, Kamieniu i Brzuzie.

Związek prowadził szeroką działalność oświatową, szkoleniową i społeczną. Ważnym elementem aktywności były również zajęcia sportowe i obronne. Już w październiku 1929 roku delegaci z Opoczna uczestniczyli w zlocie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Obronnego ZMW w Warszawie.

Organizacja współpracowała ze Związkiem Strzeleckim, zachowując jednak pełną samodzielność programową i organizacyjną. Istotnym obszarem działalności były kursy oraz szkolenia rolnicze. Dużym zainteresowaniem cieszyły się konkursy przysposobienia rolniczego. W 1935 roku Okręg Opoczyński przeprowadził je w 31 zespołach, skupiających ponad 250 uczestników.

Sport i wychowanie fizyczne młodzieży wiejskiej

Związek Młodej Wsi odegrał ogromną rolę w rozwoju kultury fizycznej na terenach wiejskich powiatu opoczyńskiego. W sprawozdaniach organizacyjnych wielokrotnie podkreślano znaczenie aktywności sportowej dla wychowania młodego pokolenia.

W większości kół działały zespoły prowadzące zajęcia z wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego. Młodzież mogła rozwijać aktywność sportową także w oddziałach strzeleckich funkcjonujących w większych miejscowościach regionu. Na początku 1937 roku ZMW posiadał już 17 kół wychowania fizycznego.

Po wyborach przeprowadzonych w marcu 1937 roku ukonstytuował się nowy Zarząd Okręgowy ZMW. Prezesem został Piotr Kowalczyk, funkcję wiceprezesa objął Józef Korycki, sekretarzem została Eufemia Sandecka, a skarbnikiem Józef Wojtarek. W skład zarządu weszli również: Norbert Bomba, Franciszek Szczepaniak, Piotr Szczepanik, Anna Siechowna, Stanisław Gapys i Stanisław Podgórski.

Powiat podzielono na 13 okręgów, obejmujących od trzech do siedmiu kół terenowych. Dynamiczny rozwój organizacji sprawił, że latem 1938 roku działało już 35 kół ZMW zrzeszających 768 członków.

Sztandar i patriotyczne wartości

Ważnym wydarzeniem w historii organizacji była uroczystość poświęcenia sztandaru Powiatowego Związku Młodej Wsi, która odbyła się jesienią 1937 roku w Opocznie. Podczas ceremonii mjr Gudakowski udekorował sztandar odznaką pułku piechoty z Piotrkowa Trybunalskiego, podkreślając znaczenie współpracy młodzieży chłopskiej z wojskiem.

Przedstawiciele ZMW deklarowali gotowość pracy dla Polski zarówno w czasie pokoju, jak i wojny. Wydarzenie to symbolicznie podkreślało patriotyczny charakter organizacji oraz jej rolę wychowawczą wśród młodzieży wiejskiej.

Dziedzictwo Związku Młodej Wsi

Działalność Związku Młodej Wsi miała ogromny wpływ na rozwój społeczny, edukacyjny i sportowy młodzieży w powiecie opoczyńskim. Organizacja integrowała młodych ludzi, uczyła odpowiedzialności społecznej, rozwijała kulturę fizyczną oraz przygotowywała do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym.

Historia ZMW pozostaje ważnym elementem dziejów opoczyńskiego sportu i ruchu młodzieżowego II Rzeczypospolitej.

 
📖 Więcej historii i ciekawostek związanych z dziejami sportu w regionie znaleźć można w książce „Sto lat opoczyńskiego sportu” autorstwa Zdzisława Nowaka i Wiesława Turka, wydanej przez Agencję Wydawniczą PAJ-Press w 2026 roku.